‘Nederige navraag’ (humble inquiry) helpt bij het signaleren van kindermishandeling en huiselijk geweld. Het betekent simpelweg: “Vragen stellen waarbij je het antwoord nog niet weet, en zo een veilige band opbouwen door oprechte interesse te tonen in de ander.”
Als je met gezinnen of individuen werkt waar mogelijk sprake is van kindermishandeling of huiselijk geweld, maakt de manier waarop contact maakt een groot verschil. Je wilt dat mensen zich veilig genoeg voelen om hun zorgen te delen.
Deze vier punten helpen daarbij:
Waarom meer luisteren en minder praten?
Sociologische gezien zet je door te vertellen de ander een positie onder je. Het impliceert dat de ander niet weet wat jij te vertellen hebt. Daarnaast geven we waarde aan kennis, dus het etaleren en bespreken van kennis lijkt waarde te geven. Er zit een keerzijde aan het delen van kennis. Het geven en overdragen van kennis doet namelijk afbreuk aan echt contact, nieuwsgierigheid en gezamenlijke groei en ontwikkeling.
Aandacht voor “hoe je de vraag stelt”
Als je een vraag stelt, bedenk dan met welke reden je de vraag stelt. Stel je de vraag om je gelijk te checken? Is je vraag wellicht een verkapt verhaal of oplossing voor de ander? Of is het oprechte belangstelling?
Ga zoveel mogelijk voor de laatste optie! Wees oprecht benieuwd naar de wijsheid van de ander. Een extra vraag (zonder verkapt antwoord of oordeel) maakt de samenwerking, het contact beter, dieper en uiteindelijk efficiënter. Je komt daarmee sneller tot de essentie van wat de ander van je wil weten of nodig heeft.
Hoe zit het dan met professionals in het sociaal domein?
Als je in het sociaal domein werkt ben je gewend om vragen te stellen, je bent bezig met het verhelderen van de situatie tijdens gesprekken met anderen. Als je niet alert bent kan je met name gericht zijn op het stellen van vragen t.b.v. het verzamelen van informatie. En ben je minder bezig met het stellen van vragen om de ander te begeleiden in zijn eigen zoekproces.
Je handelt vaak vanuit verschillende rollen. Maar ben je je wel altijd bewust van die rollen? Ga zoveel mogelijk uit van een faciliterende rol. Deze rol is voor iedereen geschikt, zowel in de gedwongen hulpverlening, een leidinggevende rol, de rol van coach of hulpverlener. Faciliteer de ander zodat die tot leren en of ontwikkeling komt.
Als professional heb je een aantal basisrollen vanwaar je uit kunt handelen
De hulpverlenende of coachende rol
Hierin staat aandacht en begrip voor de situatie centraal en kun je tot gezamenlijk tot passende oplossingen komen. In deze rol passen vooral vragen waarin je op zoek bent naar “de echte vraag”. Je neemt als professional afstand van de openingsvraag en probeert door middel van het stellen van verhelderende vragen gezamenlijk meer zicht te krijgen op de veranderwens en de onderliggende vraag. Bijvoorbeeld;
Een regisserende rol
In deze rol leg je uit hoe het proces eruit komt te zien, vertel je de stappen die genomen moeten worden en ben je procesbegeleider. Er is echter een valkuil namelijk dat je ook gaat bepalen HOE iets moet gebeuren. Probeer daarvan weg te blijven. Vertel het HOE alleen als je specifiek wordt gevraagd “hoe doe ik dat dan?”. Een regisseur schept voorwaarden voor het hoe, door te concretiseren “wat de veranderwens is.”
Om uit de vertelmodus te komen als iemand je vraagt “hoe iets moet gebeuren” kun je een aantal vragen stellen;
Een faciliterende rol
Deze rol doet het meest recht aan een goed gesprek, verdieping in het contact en het vermogen van de ander om zelf tot keuzes te komen, te leren en het eigen proces vorm te geven.In een faciliterende rol maak je het mogelijk dat de ander zelf tot inzicht, oplossingen en ideeën komt door het stellen van vragen. Door oprecht nieuwsgierig te zijn en de vragen ook procesmatig in te zetten. Je start met;
Bij TIMM Consultancy hebben we een hele serie podcasts. In dit gesprek van Margreet Timmer met Summer Koster gaat over vraagverheldering tijdens gesprekken met cliënten. Summer Koster is, pedagoog, beleidsadviseur, veranderkundige en trainer bij TIMM Consultancy.
Cursus signaleren en handelen bij huiselijk geweld en kindermishandeling
Iedere organisatie die werkt met ouders en kinderen, is verplicht om te werken met de Meldcode Huiselijk geweld en Kindermishandeling. Voor jou betekent dit dat je weet wat je moet doen bij vermoedens van geweld of verwaarlozing.
Signaleren en handelen bij Huiselijk geweld en Kindermishandeling blijft lastig. Want klopt het nou wel wat je hebt waargenomen? En wat nou als het niet klopt? Je kunt toch niet zomaar iemand ergens van beschuldigen?! Wat doe je als je alleen maar een onderbuikgevoel hebt?
